Pençe-i Ali Aba

Şamanların tedavi ritüellerinde kullandıkları aracı hayvanlara “ONGUN” adı verilir. Her şamanın yardımcı hayvan ruhu farklıdır.

Bunlardan biri Anadolu Türkleri tarafından da korkulan ve saygı duyulan Ayı’dır. Mircea Eliade’ya göre AYI bir AY hayvanıdır ve türeyiş ile ilgili mitlerde “Ata Hayvan” olarak rol oynar. AYI kelimesinin Ay ile olan yakınlığıda, bunu doğrular.

ONGUN kelimesi Töz, Ruh olarak kullanıldığı gibi “ONMAK” “ONARMAK” anlamında yani “ŞİFA” ve “Tedavi” anlamında da kullanılır. Dolayısıyla OTACI yani Şifacı şamanların Ongun Hayvanları aynı zamanda iyileştirici özelliğe sahiptir.

Türklere göre Ayı “Orman Ruhunu” simgeler. Adının söylenmesi tabudur. Bu yüzden Ayı’ya “Karaoğlan” yada “Kocaoğlan” denir. Şamanlar onun adını direkt söylemekten korkarlar.

Kıpçak Türkleri ona ABA ya da Baba adını verir. “ABA-HAN” yada “ABA-KAN” yani AYI KAĞAN, Hakas, Abakan boyunun ve Hakasların ATASI olarak kabul edilir.

Tuva Türkleri de aynen bizim gibi Ata Ayı’ya ya da Ayı Ruhuna “KARA-OOL” adını verir.

Türk Şamanizminin büyük oranda izlerini taşıyan Türk Aleviliğinde “Pence-i Ali Aba” yada “âl-i abâ’nın pençesi” tabiri kullanılır. âl-i abâ, yani abâ ehli: Hz. Muhammed, Hz. Fatıma, Hz. Ali, Hasan, Hüseyin için kullanılır. Fakat bu tanımı “Türkçe” ve Türk şaman düşüncesine göre okursak, “Ayı Pençesi” anlamına gelir ki bu da yanlış bir tanımlama değildir.

Tuva Türkleri “Adıg Eren” yani “Ayı Ruhu” ile şifa dağıtır. Bunun için “Ayı Pençesi” kullanılır. Bu bir anlamda “EL” ve El’in Şifa veren gücünü sembolize eder. Aynen Umay Ananın, Hz. Fatma’nın şifa veren eli gibi.

Nuray Bilgili