Tavus Kuşu

Güzellik, Dikkatle İzlemek ve Ölümsüzlük Sembolü.

Tavus kuşunun temsil ettikleri arasında, her yönüyle güzellikler, bütüncüllük, geçmişi, bugünü ve geleceği doğru anlayabilmek, onur, küllerinden yeniden doğabilmek, özgüven, dikkatli olmak sayılır. Tavuş kuşları sülün aialesinden kuşlardır. 11 cinsi 35 türü bulunan bu büyük kuş grubunun erkek ve dişileri birbirine benzemez. En büyük özellikleri hayranlık uyandıran güzellikteki tüyleri ve oldukça ürkütücü sesleridir.

Muhteşem tüyleri pek çok mitolojik öyküde yer alır. Örneğin Yunan mitolojisinde, tavuş kuşu tüyleri bezeyen göz şekillerini Tanrıça Hera’nın (Juno) verdiği anlatılır. Bu öyküde Hera tavus kuşunu “yüz gözlü” Argus’tan yaratır. Hinduizmde, tavus kuşu iyilik, sabır, şefkat, iyi şans tanrısı Lakshmi ile ilişkilendirilir. Aynı şekilde Asya inancının sevgi, şefkat tanrıçası Kwan-yin (Quan Yin) ile de ilişkilendirildiğini görürüz. Quan Yin’in öyküsünde, ölümsüzlük hakkı sunulan bu tanrıça, insanlığın ruhsal gelişiminde katkıda bulunmak için bu fırsatı geri çevirmiş bir iyilik abidesidir. Babil ve Pers efsanelerinde, tavus kuşu sarayların sadık koruyucusudur ve resmi tahtlara işlenmiştir.

Tavus kuşunun yuvarlak biçimli kuyruğunun cenneti ve tüylerindeki göz motiflerinin yıldızları temsil ettiğinede sıklıkla rastlanır halk öykülerinde. Budist metinlerde bu göz motifleri, dikkatli olma gereğinin sembolüdür. Çin mitolojisinde tavus kuşunun tüylerindeki beş temel rengin, doğadaki temel seslerin ifadeleri olduğu ve bu renklerin temsil ettiği notaların bir melodi oluşturduğu ifade edilir. Antik Mısır’da tavus kuşu, Güneş Tanrısı Ra’yı sembolize ederken, Hristiyan inancında ölümü ve dirilişi temsil eder. Güzelliği aynı zamanda, pek çok efsanede, güzellik dâhil hiçbir şeyin çok ciddiye alınmaması, aslolanın yürek güzelliği olduğu şeklinde ifadelerle anlatılır.

Bazı halk hikâyelerinin kıssadan hissesi tavus kuşu örneklemeleriyle verilir. Sahip olduklarımızın değerinin farkında olmak, merkezi kaybetmeden, hayata gülen gözlerle bakabilmemizin, hayallerimizi ihmal etmeyerek bunları kendi güzel vasıflarımız yaratmanın değeri vurgulanır. Özgüvenin, hayatta doğru duruşun, hayal edilen her şeyin başarılabileceğinin ve bunu yaparken insanların kişinin güzelliklerinin farkına varacağının hikâyeleri sunulur.

Tavus kuşu sembolizminde sıklıkla karşılaşılan ve Zümrüdüanka kuşunu çağrıştıran küllerinden yeniden doğuş öyküsünde, insan yaşamında da geçmişe ait bazı şeylerin zamanını tamamlamış tüyler gibi geçmişte bırakılması ve kişiliğin güzel olan yönleriyle hayata devam edilmesi gereğinin sembolizmi vardır. Bunu başarmak, insana özgüvenini ve kendisini değerli bulma vasfını kazandıracaktır.

Her zaman güvenilir, her zaman özgüvenli, her zaman doğruyu yanlıştan ayırdedebilen iç bilgelikli olma yolunda sağlam adımlarla ilerleyeceklerdir.

Her zaman ilgi odağı olacak güzellikleri üzerlerinde taşıyacaklardır. Tavus kuşu pek çok gözün üzerinizde olacağına işaret edecektir.

Güzelliği ile evrimin en ilginç yansımalarından biri olan çirkin sesli Tavus kuşunu da öykülerimiz arasına koymak istedim. Aslında “Tavus”, “Soylu Kuş” anlamına geldiği için Soylu kuş kuşu gibi garip bir tabirle tavus kuşu diyoruz kendisine ama Türkçeye kazandırılan kelimelerde buna benzer garip birçok örnek var ve Türkçeye kazandırılmış biçimini tercih etmek doğru görünüyor.

Kur yapma döneminde, erkek tavusun açarak sergilediği kuyruklarıyla tavus kuşlarının en ilginç yanı olan tüylerinin garip parlak renkleri pigmentler tarafından değil, iki boyutlu olan ve kristale benzeyen küçük yapılar tarafından oluşuyor. Bu özellikleri ile ışığın farklı açılarında değişen renkler sergiliyorlar. Tüylerin yapısında yer alan daha küçük boyuttaki tüycükler (Barbüller) üzerindeki ızgara şeklindeki boşlukların boyutlarının ve şekillerinin, ışığın hafif farklı açılarda yansıtılmasına, böylece renkteki çeşitlenmeye yol açtığı bulunmuş. Tavus’un kendi uzunluğu yaklaşık olarak 110-125 santimken, kuyruğu 120-130 santim uzunluğuna ulaşabilmekte.

Darwin ve Evrim karşıtlarının kendilerine yontarak evrim karşıtı örnek olarak sundukları tavus kuşu kuyruklarından bu noktada bahsetmek istiyorum. Darwin 3 Nisan 1860 tarihli mektubunda gerçekten “Ne zaman tavus kuşu kuyruklarındaki gözlere baksam beni deli ediyorlar” sözlerini sarf etmiştir. Fakat Darwin’in hasta eden bu mükemmel kuyruklar “Eşeysel Seçilim” (Cinsel Seçilim) kuramının doğmasına sebep olmuştur. Seçilim ile avantajlı veya “Uyum” özellikli bireyler, diğer bireylerine kıyasla bir üreme avantajına sahip olurlar. Avantajlı özelliklerin veya alellerin toplulukta yaygın olması seçilimle garantilenmez. Tavus kuşları uzun kuyrukları ve dikkat çekici renkleri ile cinsel olarak tercih edilirken, doğada vahşi hayata karşı savunmasız görünürler bu garip bir paradoks doğurur.

Cinsel seçilim; organizmanın her ne şekilde olursa olsun bir eş elde etme ya da onunla başarılı bir biçimde çiftleşebilme yeteneği üzerinden işler. Eşeysel seçilim, çoğu kez bireylerin sağkalım mücadelesine zarar verecek özellikleri üretebilecek kadar güçlüdür. Eşeysel seçilimin ne kadar güçlü olduğunu anlamak için üreyemeyen bir canlının doğada yaşama şansının ne kadar az olduğunu düşünebilirsiniz.

Mavi ve Yeşil Tavus Kuşları

Uzun kuyruklu, güzel renklere sahip ve harika “Göz” şeklinde simgelere sahip erkek tavus kuşlarının daha sağlıklı oldukları ve mükemmel döllere sahip oldukları bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Ayrıca bu tür güzel kuşlarla çiftleşen dişi tavus kuşu yavrularının doğada daha hızlı büyüdükleri ve daha fazla hayatta kalma oranları olduğu da kanıtlanmıştır.

Tabi ki evrim sonucu oluşan bu aşırı büyüme ve dikkat çekiciliğin kritik bir noktası vardır. Kuyruklar taşınamayacak kadar ağırlaşırsa veya yeni bir tür vahşi hayvanın dikkatini çekerse doğal olarak dişi tavus kuşları daha normal büyüklükte olan kuşları seçecek ve evrim döngüsü yeniden başlayacaktır. Bu arada insanoğlunun bu güzel hayvanı keşfetmesi ile birlikte tavus kuşunun evriminde yapay seçilimin de büyük rolü olmuştur.

Tavus ismine Tavus (Pavo) takımyıldızında ve Yezidilik inancında tavus kuşu ile simgelenen, Tanrı Azda tarafından yaratılan ve kendisine evreni ve insanları yaratma görevi verilen Melek-Tanrı olan Tavus Meleğinde rastlıyoruz. Ayrıca Antik Yunan’da tanrıça Heranın simgesi de Tavus Kuşudur. Tanrıçaya hizmet eden çok gözlü dev Argos, Hermes tarafından öldürülünce, tanrıça Hera’nın devin gözlerini tavuskuşunun kuyruğuna serptiğine inanılır.

Post Modern Mitoloji